నలుసంత నమ్మకం

ఇసుమంత వేసవికి ఎంతలేసి చూపులో
పుట్టల్లో చీమల మాదిరి ఇళ్ళల్లో జీవులకి
ఆరేడు నెలలు ముడుచుకుని, మడతలు ముడుకులు కాచుకుంటూ.


గోరువెచ్చని పొద్దు పొడవగానే
విత్తులు, నార్లు, మళ్ళు, నీళ్ళు, గొప్పులు, శాఖపాకాలు- భూభాషలు
మిడ్ వెస్ట్ నేలలో పచ్చదనపు పరవళ్ళన్న మాటే!


జూలై మాసపు ఆరంభం అంటే వెయ్యిన్నొక్క రైతుల కూటమి రాక
ఊరంతా శనివారపు సంత వేడుక
ముక్కోటి తిరనాళ్లు, మొజాంజాహీ మార్కెట్, సైదాబాద్ మండీ, సముద్రతీర బేరాలు...
ఎన్నుకోటానికి ఎన్నని వెనకటి ఊసుల ఉట్టెలో కుండలు!?


వెదురుబుట్టలో ఇన్ని, వీపున సంచీలో మరిన్ని
తాజా కూరలు, ఊరగాయ జాడీలు, పట్టుతెనెసీసాలు, ఊలు దుస్తులు, పూసల పేరులు
వెనకా ముందు జనాలు, బారులు తీరిన వాహనాలు
ఊదరగొడుతూ వాయిద్యాల హోరు, ఊపందుకున్న క్రయవిక్రయాలు


అదిగో ఆ మనిషి- మడతకుర్చీలో- అప్పటికి కొనుగోలుదారు నెరుగని విక్రేత
గుడారపు గోడంతా చిత్రపటాలు, మోమంతా చిరునవ్వులు
మార్పు ఒకటి; మూయని పుస్తకం రంగు రంగుల పతాకలా
చిత్రాలు ఎక్కని చూపుకి కాగితాల బొత్తి కొక్కెమై...
ఒకరిద్దరు తచ్చిట్లాడుతూ, మరి కొందరు మూగుతూ
ఆమె దిద్దిన పుస్తక ముఖపత్రం, ఆ హస్తకళ కి తలమానికం


ఇకిప్పుడు, నాలుగైదు పటాల బరువు దింపుకుని-
ఒకట్రెండు ముఖపత్రాల వివరాలు దొరకపుచ్చుకుని
మరుసటి వారానికి మరింత ఓపిక తెచ్చుకుని
ఆ మనిషి- కళాభిమానుల కొరతలేని- విజేత


ఆ చూపులో నలుసంత నమ్మకం
శిశిరం తాకినా వసంతపు చివుర్లతో పచ్చగా మెరిసే వనం

(నేపథ్యం: అమెరికా మిడ్వెస్ట్ లో దాదాపుగా 7 నెలలు ఇంటినే ఆశ్రయించుకుని ఉండే జీవనం మా చలిప్రాంతం లో, ఒకింత వ్యవసాయ క్షేత్రంలో...మిగిలిన ఆ 5 నెలల్లో 'సాగు'తో కొందరు, సాగుతూ కొందరు, 'కళా సాగు' చేసుకుంటూ మరి కొందరు...అంతా కలిపి సాగించే జీవిత చిత్రం)

నది ప్రవహిస్తుంది (నిడదవోలు మాలతి గారి కవితకు అనువాదం)

ఇది నా మరొక/ఆరవ- రవ్వంత పేలవమైన- అనువాదం.  తూలిక (నిడదవోలు) మాలతి గారి ఆంగ్ల కవితలోని పదును, నది ఊపు నా అక్షరాలకి ఇంకా అందలేదు, లొంగలేదు...అయినా నా సాధన లో కనీసం తొలి 10 అనువాదాలని పొందుపరుచుకునే స్వార్థం అన్నమాట ఇది. ప్రదర్శనాభిలాష అనుకున్నా సరిపెట్టుకుంటా...ఒక విమర్శ కలిపితేనో అభిప్రాయం తెలిపితేనో మాత్రం మరింత సంతోషిస్తాను.
------------------------------------------------------------------------------

నది ప్రవహిస్తుంది
చుట్టలు విప్పుకునే వేయి పడగల త్రాచులా

ముమ్మూర్తులా- 
అంతిమరంగాన ఆత్రుతతో, తేజస్సుతో 
మిరుమిట్లు గొలిపుతూ
నేర్పుగా అవయవాలను ఊపుతూ నర్తించే-
నర్తకి వలె
నది ప్రవహిస్తుంది

నది ప్రవహిస్తూంది
చలిస్తూ ముందుకు కదులుతుంది
నది ప్రవహిస్తు తరలిపోతూ ఉంది

ఆకాశాన్ని ఆక్రమించే నరకం లా 
లేదా, ఉగ్రంగా ప్రత్యర్థిని కుమ్ముతున్న యెద్దులా
ఎరని దూకిపట్టుకునే ఆకలిగొన్న సింహం లా 
పర్వత శిఖరాగ్ర గుహలను
పగలగొట్టుకు సాగే ఆమెని
రెప్ప వేయకుండా విస్మయంతో చూస్తాను. 
కొండవాలులలో దిగువకి సాగుతూ
బండరాళ్ళ మీదుగా నడుస్తూ
గండశిలలపై దొర్లుకుంటూ
త్రాటిమీద నడిచే నేర్పున్న గారడీవాడిలా
నది ప్రవహిస్తుంది. 

నది ప్రవహిస్తుంది
అంతలో
ఊపిరి కోసం ఉక్కిరిబిక్కిరి అయినట్లు
ఒక క్షణం ఆగుతుంది
లేదా
అనిత్యమైన జీవులు,
గతించిన ప్రాణుల ఆత్మలు, 
వారి విశ్వాసాలు,
భయాలు, ఆశాభంగాలు,
క్రోధము, లోభిత్వము,
క్షుద్రమైన అసూయలు,
అల్పమైన విషయాలని
ఆలంబన చేసుకునే అవివేకము,
ఇంకా
వేల రీతుల్లోని
నిరర్థక అభిలాషలు
రవ్వంత తిరస్కారంతో
కలబోసుకుని
నది ప్రవహిస్తుంది

అలా ప్రవహిస్తూ
ఆరితేరిన నర్తకి లా,
తన గమనాన్ని అనుసరిస్తూ,
తెలియని తీరాలకు 
మృదువైన ఆత్మలను
తన హస్తాలతో మోస్తూ,
ఠీవైన తన చేతలతో
నా హృదయాన్ని దోచుకుంటూ
నది ప్రవహిస్తుంది

అలా సాగుతూ
తన ఆకర్షణీయమైన ఎదలోకి
ఆమె ప్రోగుచేసిన వస్తువులను
విడిచిపెట్టేసిన వస్తువులనూ
తను పట్టుకున్న వస్తువులను
ఆమె స్పృశించగలదా అని
నేను ఆశ్చర్య పడతాను
తనలోకి ఇముడ్చుకొన వచ్చే
లెక్కలేనన్ని అల్పమైన వస్తువులను
ఆమె తాకి చూడగలదా?
కాగితపు పడవలు,
భగ్న హృదయాలు,
పూలగుత్తులు,
పుణ్య స్నానాలు,
నది ఒడ్డుల ఉండే ఆలిచిప్పలు,
మురికిపాదాలు,
మానవ విసర్జనలు,
ఉమ్ములు,
మృత దేహాలు,
నాచు, 
తన ప్రేగులు తుంచే
మరపడవలు
సగం కుళ్ళిన దేహాలని
కడుపులోకి నింపుతూ మొసళ్ళు,
ప్రాణాలు నిలుపుకోవటానికి
పోరాడే చిన్న చేపలు
నది ప్రవహిస్తుంది. 

సామాన్యమైన కట్టడాలలో
గంభీరమైన అలక్ష్యం తో కదులుతూ
నది ప్రవహిస్తుంది   
ఉక్కు దూలాలతో పొడుస్తూ 
కంకరమిశ్రమాలు కుమ్మరిస్తూ
సుజలాలను అపవిత్రం చేస్తూ
అజేయమైన ఆమె జలాలను
ఆటంకపరచాలని ఆసాధ్యమైన ప్రయత్నం చేస్తూ
మానవులు నిర్మాణాలు చేస్తారు  
తన గమనాన్ని అనుసరిస్తూ
నది ప్రవహిస్తుంది. 

వారి దురహంకారానికి ఆగ్రహించినదై
నది 
ఒక్క తుడిచివేతతో 
భూమికి కొత్త క్రమం తెస్తున్నట్లుగా   
మనుషులను సవాలు చేస్తూ
తన శక్తిని, సౌందర్యాన్ని, న్యాయవర్తన
ఋజువుచేస్తున్నట్లుగా 
నటరాజ కరాళనృత్యానికి
రంగస్థలి సిద్ధం చేస్తున్నట్లుగా 
ఉప్పెనలా విరుచుకుపడుతుంది,
క్రోధం వెళ్లగక్కుతూ. 
వంతెనలు, ఆనకట్టలు
మనిషి కట్టిన అల్పమైన నిర్మితాలు
వారి ఆవాసాలు
ధ్వంసం చేస్తుంది.

నేను నదీతీరాన కూర్చుని
విస్మయపడుతుంటాను..
ఒడ్డులపై ఉన్న అనేకానేక జటిలమైన జీవితాలకు
తన స్పష్టమైన గంభీర ప్రవాహానికి
నడుమ బంధం ఆమెకి ఎరుకేనా?
మానవజాతి సంఘటితంగా
తల్లులు, కూతుర్లు
తండ్రులు, కొడుకులు చేత
తిరిగి నింపబడుతుంది
రాజకీయాలు, అధికారం,
ధనం చేత కల్మషమౌతుంది  
మానవ ఔచిత్యము 
పాండిత్యము వలన పరాజయం పొంది,
విక్రయ వస్తువుగా మారి
తగ్గింపు వెల కి అమ్మబడిన చోట
హీనమైన ఆయువు తో చుట్టబడుతుంది

మానవజాతి వైఫల్యాలను లెక్కించక
ఆమె నిశ్శబ్దం గా
ఘనమైన సరళిలో సాగుతుంది

అలా కూర్చుని
ఒడ్డున ఉన్న రాళ్లకి కొట్టుకునే
లక్షలాది చిరు అలల 
వినసొంపైన గుసగుసలను
వింటూ ఆశ్చర్యచకిత నౌతాను

ఆమె 
ఏమీ ఎరుగక, నమ్రతతో
స్వతంత్రంగా, నిష్పక్షపాతంగా
తన గమనాన్ని కొనసాగించడాన్నే
ఉద్దేశించుకుందా?

వేద మంత్రాలు ఆలపిస్తూ
నిస్త్రాణ జీవులకి ఆశ్రయమిస్తూ 
దుఃఖకరమైన ప్రాణులను ఆలింగనం చేసుకుంటూ
విశ్వమైత్రి చాటిచెప్పుతూ
ఘనమైన అంగలతో
నది పీఠభూముల్లోకి ప్రవేశిస్తుంది     

అలా ప్రవహిస్తూ
అనేకమైన ఆత్మలను తాకుతూ
వేల హృదయాలను వెలిగిస్తూ 
ఇంద్రధనుస్సు రంగులను వెదజల్లుతూ
నీలిమబ్బులకు తన ఒడి పడుతూ
నది హుందాగా ప్రవహిస్తుంది
తన ప్రకాశవంతమైన దేహంలో
తానే ఆనందిస్తూ
మంద్రంగా లయబద్ధమైన స్వరాలాలపిస్తూ  
నది ప్రవహిస్తుంది

ప్రాయమెంచని నర్తకిలా నది ప్రవహిస్తుంది,
శతాబ్దాల విజ్ఞానాన్ని
దివ్యలోకాల యోధుల తేజస్సుతో
మహారాజ్ఞి వర్చస్సు ని 
విశదీకరిస్తూ నది ప్రవహిస్తుంది...

నది, జీవము
ఒకదానిలో ఒకటి అంతర్భాగమై
చిక్కైన బంధంలో
మెలిపడి ఉన్నాయి...
నది ప్రవహిస్తుంది
అలా నది ప్రవహిస్తుంటే

జీవితం సాగుతుంది. 

(04/17/2014)
--------------------------------------------
RIVER FLOWS
----------------

The river flows
Like a thousand-hooded cobra
Uncoiling
In a sly, sensuous oscillation
Like an archetypal danseuse
In a dazzling finale,
Full of zest and splendor,
The river flows.

The river flows.
And moves on as she flows.
The river flows
And moves on

I gaze in amazement
As she bursts through 
The caverns on the hilltops
Like a towering inferno
Devouring space,
Or, a raging bull
Charging his opponent,
Hungry lion
Pouncing on its prey,
The river flows
Rolling down the mountain slopes
Stomping on the rocks
Tumbling over the boulders
Like an expert juggler on a rope.

The river flows. 
And
Stops for a moment
As if gasping for breath
Or, 
To size up
With a touch of disdain, 
The transient lives,
The lost souls of animate things, 
Their hopes,
Fears, frustrations,
Anger and avarice,
Petty jealousies,
Foolish clinging 
To insignificant things
And
Thousand shades of
Empty aspirations.
The river flows.

The river flows 
Stealing my heart
With her imperious gestures,
Like a seasoned dancer,
Following her own course, 
Carrying the tender souls 
In her arms 
To the unknown shores
As she flows.

I wonder...
Does she feel the things
She holds
In her luring heart
The things
She collects
In time and tide
And
Leaves behind 
As she moves on?
Does she feel 
The umpteen silly objects
She is forced to contain,
Paper boats, 
Broken hearts,
Flower bouquet,
The holy dip,
Seashells on the riverbeds,
The dirty feet,
The human waste, 
The spit,
Dead bodies, 
The moss,
Motorboats 
Tearing her guts,
Crocodiles glutting
Over the half-decomposed bodies,
Little fish 
Fighting for their lives
The River flows.

The river flows
Moving in a stately defiance
Of the mean structures
Men construct,
Poking steel, 
Pouring concrete,
Desecrating the pious waters
In a desperate attempt to curb
Her invincible waters
The river flows
Following her own course.

Enraged by their arrogance,
The river
Bursts forth into a
Ravishing outpour
Of fury,
Shattering
The dams and bridges 
The mean structures men built
And their dwellings,
In one clean sweep
As if
Breaking ground 
For a new order,
As if challenging
Their inadequacies,
And Proving
Her own strength
Beauty
And integrity.
As if 
Staging the fiery Cosmic Dance 
Of Nataraj.

I sit there on the shore 
And wonder..
Is she aware of the bond 
Between her apparently Unfathomable flow
And the complex lives of the myriads on the banks? 
The mankind conglomerate
Replete with 
Mothers, daughters
Fathers and sons,
Polluted with
Politics, power
And money,
Electric lights 
Engulfed by 
Low life,
And,
Where,
Scholarship has failed
Human decency,
And turned into a market commodity
And sold at discount price

She flows quietly, 
Like a royal gamut
Untouched by the failures
Of mankind

As I sit there,
Listening 
To the murmurs of the
Million little ripples,
Hitting the rocks on the shores,
Melodious to the beat,
I wonder.

Is She,
Unaware, unobtrusive, 
Unattached, indifferent, 
Intent on pursuing 
Only her own course?

The river enters the plateau
In a noble stride
Reciting Vedic chants
Propping up the drooping spirits
Embracing the dismal creatures
And unfolding universal harmony.

As she flows
Touching myriad souls 
Lighting up thousands of hearts,
Splashing the colors of rainbow
Holding up her generous heart
To the dark clouds, 
The river flows
Graciously,
Basking in her own lustrous spirit,
And murmuring rhythmic notes.
The river flows.

The river 
Flows like an ageless dancer
Imparting the wisdom of centuries
The mettle of a divine warrior
And the aura of an empress,
The river flows...

The River
And the Life 
Entwined in one
Intricate bond
Each 
An intrinsic part 
Of the other...
The river flows.
And
As the river flows
Life goes on. 


(Nidadavolu Malathi, 3/3/98)

ఎట్టకేలకు 'అర్థం' దొరికిన అన్నమయ్య సంకీర్తన!

"ఎన్నెల" లక్ష్మి గారికి,  గన్నవరపు నరసింహమూర్తి గారికి,  ఏల్చూరి మురళీధరరావు గారికి ధన్యవాదములు.   డా. తాడేపల్లి పతంజలి గారికి నమోవాకములు.  పతంజలి గారు వ్రాసిన అర్థతాత్పర్యసంగ్రహం. భావబంధురంగా ఉన్నది.  ఒక ఏడాదిగా ప్రయత్నిస్తున్న విషయం ఇన్నాళ్ళకి తీరిందిలా!


ప|| మాదృశానాం భవామయ దేహినాం
     యీదృశం జ్ఞానమితి యేపిన వదంతి

చ|| వాచామ గోచరం వాంఛాసర్వత్ర
     నీచ కృత్యేరేవ నిబడీకృతా
     కేచిదపి వా విష్ణుకీర్తనం ప్రీత్యా 
     సూచయంతో వాశ్రోతుం న సంతి

చ|| కుటిల దుర్బోధనం కుహకం సర్వత్ర 
     విట విడంబన మేవ వేద్మ్యధీతం
     పటు విమల మార్గ సంభావనం పరసుఖం 
     ఘటయితుం కష్టకలికాలే నసంతి

చ|| దురిత మిదమేవ జంతూనాం సర్వత్ర 
     విరస కృత్యైరేవ విశదీకృతం
     పరమాత్మానం భవ్య వేంకటనామ 
     గిరివరం భజయితుం కేవా నసంతి






"స్నేహ గీతం" - Tagore

నాకిది తొలి పూర్తి అనువాదం. 10/10/2012 సమీపాల్లో గురుదేవుల ఈ గీతం అదే మొదలు నా దృష్టికి రావటం.  

ఆ గత స్మృతుల మాధుర్యాన్ని
ఎన్నటికైనా మరిచిపోగలవా?
అవి మన నయనాలు కాంచినవి, మన జీవన స్వరాలు
ఎప్పటికైనా మరపుకు రాగలవా?

నా నేస్తం, మరొక్కసారి తిరిగిరా
వచ్చి నా జీవితాన భాగంగా నిలువు
మన నవ్వుల కన్నీళ్ళ భాష్యాలు చెప్పుకుందాము
ఆ మాటల్ని  అనుభూతిద్దాము

ప్రత్యూష సమయాల్లో మనమిద్దరం పూలని సేకరించాము
మనం ఇరువురం గంటలకొలదీ ఊయలలూగాము
ఇద్దరమూ కలిసి వేణువు ఊదాము
నీడల్లో నిలిచి గీతాలు ఆలపించాము
మధ్యలో ఎక్కడో విడిపోయాము,  ఎటు పోయామో తెలియరాలేదు
ఏదో ఒక రోజు నీకు నేను మరొకసారి తటస్థపడితే
వచ్చి నా జీవితాన భాగంగా నిలువు

BTW, ఈ గీతం చదవగానే నాకు నాదే పాత కవిత ఒకటి "నేస్తం, ఒక్కసారి తిరిగిరావూ?"  అన్నది పలకరించింది. 

The memories of the good old days
Can you ever forget it?
It was seen by our eyes, was voice of our life
Can it ever be forgotten?

Come back once more, my friend
Come and be a part of my life
We will talk of smiles and tears
And will feel very good about it

Together we have plucked flowers in the dawn
Together we have spent hours on the swing
Together we have played the flute
Sang the songs under the shade
We parted in between, never knew where we went
If again I see you someday,
Come and be a part of my life. 

'Ekla chalo re' Rabindranath Tagore కవితానువాదం

/* One of my first translations from 10/15/2012*/

వారెవరూ నీ పిలుపుకి బదులీయకపోయినా ఒక్కడవే సాగిపో
వారు వెరపు తో మొగము చాటేసినా
ఓయి ఓ అభాగ్యుడా
నీ మనసు విప్పి స్పష్టం గా నీవే సంభాషించుకో

వారంతా ఎటో మళ్ళిపోయి అడవి దారుల్లో నీకు తోడురాకపోయినా
ఓయి ఓ అభాగ్యుడా
నీ బాటలోని ముళ్ళు తొక్కుకుంటూ
రక్తసికమైన త్రోవ వెంబడి సాగిపో

గాలివాన ముంచుతున్న నిబిడాంధకార నిశీధిలో వారెవరూ దీపం చూపకపోయినా
ఓయి ఓ అభాగ్యుడా
ఉరిమే మెరుపు వంటి వేదన తో హృదయాన్ని రగిలించుకుని
ఆ దీపశిఖని వెలుగుతూ ఉండనీ

If they answer not to thy call walk alone,
If they are afraid and cower mutely facing the wall,
O thou unlucky one,
open thy mind and speak out alone.

If they turn away, and desert you when crossing the wilderness,
O thou unlucky one,
trample the thorns under thy tread,
and along the blood-lined track travel alone.

If they do not hold up the light when the night is troubled with storm,
O thou unlucky one,
with the thunder flame of pain ignite thy own heart
and let it burn alone.

రంగులు

నీటి వాలులో పూలు, రాళ్ళు రెండిటా రంగులే... 
పూమొక్క మొదళ్ళలోనూ రాళ్ళున్నాయి, వేళ్ళకి మట్టికి అంటిపెట్టుకుని.
నీటిలో కలిసి ఇన్నో అన్నో విత్తులు నానుతున్నాయి, రాతి కింద నాచులో.
బండబారిన గుండెలో మెత్తని స్పందన బలపడుతూన్నట్లు-
కలకి కలకి నడుమ వాస్తవంలో గట్టి గాయమొకటి తాకినట్లుగా
కంటి చూపులో కలలు, కలతలు రెండిటా ఏముంటాయి?