Showing posts with label పాట. Show all posts
Showing posts with label పాట. Show all posts

జాబిలి రావే!

రావే రావే జాబిలి ఈ దరి రావే జాబిలి ||2||

తూలితూలి సోలే కలువను
చల్లని చూపుల సేదరింప
రావే రావే జాబిలి ఈ దరి రావే జాబిలి


తన నీడే తనకున్న తోడై
ఎడబాటే తన జాలి గాథై
పరిమళమంతా కోలుపోతూ
పలరించే చెలి నీదు రాక
రావే రావే జాబిలి ఈ దరి రావే జాబిలి


తీరని ఆశల మది కంపింప
తీయని వలపుల ఎద వికసింప
శీతల కార్తుల వేచె దాసి
నీ పద సేవల కోరి కోరి
రావే రావే జాబిలి ఈ దరి రావే జాబిలి


శోభ (1958 సినిమా) నుంచి పి.వసంతకుమారరెడ్డి రచన

సినీ గీతాల నుంచి ఓ జానపదం!

నడియేటిపై నడుచు పడవలా నా పడుచు గుడికాడ బావికే నీటికొస్తాది

అడుగుదామంటేను అసలు సంగతి యేమో తడబడి నానోట వెడలి రాదోమాట ||న||

కడగంటి సూపులు కడవలోనించి, కడియాల సడిలోన ఎడద దాపుంచి
విడిజారు ముడిలోన విరిదండ ముడిచి, విడివడని పెదవిపై ముసిముసిగా నగుచు ||న||


(చిత్రం: జయసింహ, రచన: సముద్రాల జూనియర్, స్వరరచన: టి.వి.రాజు,  గానం: పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు)

* వింటూ రాసాను...విడిగా యేదైనా సినీ గీతాల/సాహితీ ప్రచురణలో/జానపద సాహిత్య సంకలనం లో ఉంటాయా?! తెలియదు, అటువంటివి లభ్యమైతే చెప్పండి.

జానపదసాహిత్యం: తెలిసిన పాట!

జాలమేలా జాలరోడా, కూడి రారా పడవరేడా

హైలో హైలో హైలేస్స హవ్వారే ॥2॥

ఏడేడు సంద్రాలు మాకు పుట్టిళ్ళు
హైలేస్స ॥3॥
సంద్రాన పడవలు మాకు నట్టిళ్ళు
హైలేస్స ॥3॥

గంగమ్మ తల్లిరో జేజేలు కొడతాము, కాపాడి రక్షించవమ్మా
జోరు సెయ్ బార్ సెయ్
కోరంగి రేవుకే కోటిపల్లి రేవుకే


జంకు గొంకు లేక పడవ సాగాలి
దూరదూర తీరాలు చేరాలి
కోరంగి రేవుకే కోటిపల్లి రేవుకే

గంగమ్మ తల్లిరో టెంకాయ కొడతాము, కాపాడి రక్షించవమ్మా
జోరు సెయ్ బార్ సెయ్
కోరంగి రేవుకే కోటిపల్లి రేవుకే

దశావతార మూర్తుల పైన ఈ పాట తెలిసినవారున్నారా?

కంటి నిండా కాటుక పెట్టవే ఓ యమ్మ నన్ను కల్కావతారమనవే
బొజ్జ నిండా బువ్వ పెట్టవే ఓ యమ్మ నన్ను బుద్దావతారమనవే…”

ప్చ్..ఏమిటో ఈ మామ్మలు, అమ్మలు ఇలా అలా కూనిరాగాలు తీస్తూ లాలించి పెంచేసారు.  బిడ్డలకీ నేర్పాలన్న ఊసే మరిచారు. ఆ పై పాట పూర్తిగా తెలిసినవారున్నారా?  వివరాలు ఇచ్చి పుణ్యం కట్టుకోండి. 

> పోస్ట్ రాసి,  పనిలో పనిగా వెదుకుళ్ళాటలో పడ్డాను.  మొత్తానికి దొరికింది.  నిజానికి పైన సాహిత్యం కాస్త తప్పుగానే రాశాను.  పాట సాహిత్యం నాకు మాగంటి వంశీ గారి సైట్ లో దొరికింది. మునుపు అక్కడ బాలసాహిత్యం లో వెదికి లేదనుకున్నాను. సెకండ్ పాస్ లో దొరికింది. http://maganti.org/newgen/lalitasangitam.html కి వెళ్ళి (మిగిలిన పాటలూ చూస్తారని ఇది ఇచ్చాను), "దశావతార" బాక్స్ మీద నొక్కితే పాట లింక్, http://maganti.org/lalitasangitam/lalita28.pdf లో పాట ఉంది. <

ఎప్పట్లానే ఎడం బ్రెయిను కుడిదాన్ని కలేసుకొని మరీ గనులు తవ్వినట్లు తోడిపారేస్తుంటే వెలికి వస్తున్న తదితర వివరాలు... 

గీతలో శ్లోకం నానమ్మ చెప్పినా గానీ,నా వరకు కూచిపూడి నృత్య సాంప్రదాయపు రీతిలో అత్యంత ప్రీతితో నర్తించిన దశావతారాలు  - మేము నర్తించిన రోజులకి ఫోటోలే అపురూపం, కనుక శోభానాయుడు గారిని అరువడిగానిది. :) - తర్వాతే ఎక్కువ అవగాహన వచ్చింది.   తదుపరి దేవాలయం చిత్రం లోని  “మాధవుడె ఎత్తినాడు పది అవతారాలు”  అంటూ సాగే దశావతారాల పాట లో అవతారాల విశిష్టత/వర్ణన చాలా నచ్చింది.  ఇంతకు మునుపు వినని వారు,  తప్పనిసరిగా విని తీరాలి.

ఇక్కడ కలిపిన కవిత నేను 01/31/2009 నాడు రాసుకున్నది.  విశేషాదరణ వచ్చింది సహజంగానే.   సర్వేశ్వరుని లీల ఎవరికైనా ఆనందమేగా!

దశావతారాలు నీవేనైనావే? ఇదేం లీల

అమ్మా నాన్నల అనురాగసంగమంలో, ఆవేశమధనంలో ఉద్భవించిన పవిత్రసింధువువి.
అమ్మ గర్భమే ఆనంద కడలిగ దేవదుంధుబులు మ్రోగగ అరుదెంచిన దశావతారానివి.
జననీ జఠరే శయనమంటూ అమ్మపంచిన గోరువెచ్చని పాన్పుపై పవళించిన వటపత్రశాయివి.
అమ్మమ్మా, నానమ్మా, అంటూ తిరిగిన ఓ అమ్మాయిని ఏకంగా అమ్మని చేసిన శుభారంభానివి.

ఆరు నెలల గడవకమునుపే అటునిటు ఈదులాడుతూ,
గిలిగింతలిడుతూ, చిరుపాపవై చిత్రాలు చేసిన మత్స్యావతారానివి.

నెలలునిండి నడకకే అలిసిన అమ్మకి ఇసుమంత వెసులునీయని ఆకతాయివి.
చేతుల, కాళ్ళ చిరు తాపులతో, చిన్ని శిరస్సుతో నా లోకాన ఉద్భవించిన కూర్మావతారానివి.

అమ్మ స్తన్యమిచ్చిన తొలి క్షీరమారగించి ఆ వేవేలానుభూతి లోకాలు తిరిగిరాను,
నీతొ నన్ను తీసుకుపోయి, పుడమంత నా సంతసాన్ని నీవే మోసిన వరాహావతారానివి.

నిండు మూడైన లేని నెలపాపవే, అయితేనేం, ఎంత సుధీర్ఘ సాధకుడివైనావు,
నీకు రాని చేష్టేదైనా నిలువునా చీల్చి, బోర్లడి, దొర్లాడి, పారాడిన నరసింహావతారానివి.

బుడి బుడి అడుగుల నీ చిరునడకకి నే మడుగులొత్తుతూ, ఎండవానల నిను కాపాడుతూ,
నెమ్మదించని నీ ఉత్సాహాన్ని ఉల్లాసంగా చూస్తూ, తలపోసితి నీవొక వామానావతారానివని.

మారాముల వేళ, గిల్లికజ్జాల వేళ, పంతమాడువేళ, కేళీ వినోదాలా,
ఆదమరువక, వెనుకడుగువేయక అరివీర భయంకురడవైన పరశురామావాతారానివి.

అభ్యసించిన విద్యలెల్ల నీకనుక్షణం తోడుండగ, నీకబ్బిన సంస్కారం తావినద్దగ,
ఎల్లలులేని విశ్వాన నిత్యం కీర్తిజీవన పారాయణం చేస్తూ భాసిల్లిన శ్రీరామావతారానివి.

యుక్తవయసుకి వచ్చావంటే నీవే కాదా నా నెచ్చెలివని మేళమాడిన కొంటెవాడివి.
చిలిపి నీ కళ్ళ ఏ చిన్నదుందోనని నన్ను కూతూహలపరిచిన కృష్ణావతారానివి.

నిర్వాణం చెందిన వేళ నిన్ను తెలుసుకుంటినమ్మా, నన్నెంత తీర్చావో, నీవెంత తల్లడిల్లావో,
పగలు, రేయి, కాలాతీతంగా, మనం మారదాం ఇక నేను నీకు ముందుటానన్న బుద్దావతారానివి.

రేపేమి ఆపత్తు రానుందో, ఈ మాపేమి విపత్తు దాగునుందో, నాకిక సత్తువలేదీ శోధన చేయను,
వేదననిక నే తలవను, వెతలనిక స్వీకరించను, వాటన్నిటినీ ఖండించగ నీవే నాకు కలికావతారానివి.

***********************************************
చివరిగా ఓ మాట:

యధా యధా హి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత
అభ్యుత్తానం అధర్మస్య తదాత్మానాం సృజామ్యహం
పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయ చ దుష్కృతాం
ధర్మసంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగే యుగే

నా పిల్లల వలన జీవితంలో నాకు కలిగిన అనుభవాలు, అనుభూతులు కొన్ని, కలగనున్నాయని నమ్మకం కలిగిస్తున్న మరి కొన్ని స్ఫూర్తిగా వ్రాసినా, ఈ వర్ణన ప్రతి భాథ్యత గల బిడ్డకీ చెందుతుంది. అటువంటి మంచి వ్యక్తిని తీర్చిదిద్దిన ప్రతి అమ్మా, నాన్నకి ఈ కవితతో వందనం.


***********************************************

ఈ కవితకి అప్పట్లో వచ్చిన అనేక స్పందన ల్లోని ఒక పద్యం:

|| మానవ జీవితంబనెడు మాన్య విశేష విచిత్ర చిత్రమే
కానగ దివ్యమైనదని, కాల పథాన దశావతారముల్-
మీనము, కూర్మమాదులును మేళవమై నర జన్మమందునే
లీనమునౌచు తోచునని లీలగ చెప్పిన మీకు వందనాల్!

- డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర

చిన్న పిల్లల గీతాల్లో దొరికిన పాట:


మా పాప మామల్లు మత్స్యావతారం
కూర్చున్న తాతల్లు కూర్మావతారం
వరసైన బావల్లు వరాహావతారం
నట్టింట నాయత్త నరసింహావతారం
వాసిగల బొట్టెల్లు వామనావతారం
పరమగురుదేవ పరశురామావతారం
రక్షించు రామయ్య రామావతారం
బంటైన బంధువులు బలభద్రావతారం
బుద్దితో మాచిట్టి బుద్దావతారం
కలివిడితో మాయన్న కలికావతారం
వర్ధిల్లు పసిపాప వర్ధిల్లు నా తండ్రి
చిట్టి నా కన్నోడ శ్రీకృష్ణావతారం

ఇన్నీ  చెప్పాక ఇదీ మరవకూడదు.  మన బ్లాగుల్లోని మంచి చిత్రకారుడు “లీలామోహనం  బ్లాగరి శ్రీ చిలమకూరు విజయమోహన్  గారు.  వారి లేఖిని జార్చిన ఆణిముత్యాలు చాలానే ఉన్నాయి.  ఇదొక మచ్చుక.  మిగిలిన అవతారాలు ఉన్నాయి ఆయన చిత్రలేఖా సృష్టిలో – ఈ లింక్ కి గల ముందు వెనుక నెలల్లోని లింక్స్ వెదికి చూడండి. 

సరే మరి ఇన్నీ చదివేశారు,  అడిగిన పాట తెలియకపోయినా తెలిసిన మాట కలిపి వెళ్ళండి.

అక్షరమా నీకు వందనం!

“మీరు తమిళులుగా పుట్టినా తెలుగు భాష అంటే ఇంత అభిమానం ఉండేదా?” అని స్నేహితులొకరు నన్ను ప్రశ్నించారు. నా సమాధానం లేదు, ఇది నా మాతృ భాష. తెలుగుని గౌరవిస్తూ, తెలుగు మాటని తృప్తిగా వాడటం నా వరకు మా అమ్మ పెట్టిన పెరుగన్నం తిన్నంత కమ్మన.” కనుక నేను తెలుగమ్మాయిని, తెలుగమ్మని ఇప్పటికి, తెలుగవ్వనీ అవుతాను ఒకప్పటికి.
తెలుగు భాష – అమ్మ భాష అంటూ మాధవరావు గారు రాసిన పాట (బాణీ కట్టి పిల్లలకి నేర్పాలని అనుమతీ తీసుకున్నాను), దీనికి ముందు రాసిన నా పోస్ట్లో రసజ్ఞ గారన్న “అదేదో పరాయి దేశం వాడు మెచ్చుకుంటే తప్ప మన మాతృ భాషకున్న విలువ తెలుసుకోలేని స్థితిలో ఉన్న వారున్న ఈ రోజుల్లో…” అన్న మాటల వెంబడి, అలా అలా తలపోతల్లో 02/11/2010 నాడు రాసిన కవిత స్ఫురణ కి వస్తే అది నా పాత బ్లాగు నుంచి ఈ బ్లాగుకి తెచ్చాను. యధాతధంగా పెట్టేసాను. తెలిసిన భాషని పదుగురుకీ పనికి వచ్చేలా తీర్చి దిద్దాలని, పంచాలన్నదే నా ఆకాంక్ష. పరభాషలకు వ్యతిరేకిని కాను, మాతృ భాషాభిమానిని.
మీ ఉష.
02/11/2010: 08:25:00 PM
అనుచితపోకడల్లో చిక్కిన అక్షరానికి నా వంతు వందనం సమర్పిస్తూ...
సరస్వతీదేవిని ఒక్కసారి ఇలా అభిషేకించాలని..
మరి నలుగురు పఠిస్తే ఆ తల్లికి సేవ.
*************************
అమృతం సేవించకనే చిరాయువువి
ఆదిపరాశక్తిని నుతించగ కనకధారవి

ఇహము పరము ఎరుక పరచగ పదసోపానివి
ఈశ్వరుని కనులెదుట నిలిపేటి జ్యోతివి

ఉత్తుంగ తరంగమైనా, ఉప్పెనవైనా నీకే చెల్లు
ఊహాతీతలోకాన కదనాశ్వానివి నీవు

ఋషీశ్వరుల తూనిక జార్చిన స్వర్ణాభరణం నీవు

ఎన్నో చరితలు చెప్పినదానవు
ఏ యుగానైనా జాతి మనుగడ నీవు కూర్చేడి భాషే
ఐహిక జీవిత పరమార్థ బోధనకీ నీవె మూలాధారం

ఒద్దిగ్గా నీవమరిన వాక్యం అపురూపం
ఓంకారాన ఒదిగింది, ఓరిమి బోధించినది నీ అల్లికలే
ఔన్నత్యం పదంలోనేనని చూపిందీ నీవే

అందమైన మనసుని పరచగ ఆలంబన నీవే
అచ్చుల్లో, హల్లుల్లో భావావేశాలు పొదగనీ
నీ అమర చిత్రం నను మరోమారు దర్శించనీ

సరిగమల అలరింపుల్లో నర్తించావు
తకధిమితోం పాద కైతల్లో నడయాడావు
సెలయేటి పాటల్లో ఈదులాడావు
సంద్రపు అలలంటి కావ్యాల్లో కదలాడావు

నీ దివ్య తేజసుని మాకు అనునిత్యం ప్రసాదించు
క్షమనొసంగి మనిషి అల్పగుణాన్ని అంతమొందించు
పలుకున, పదమున నిను ధ్యానించు ఇంగితమివ్వు
నాగరికత కి ఆలంబన అక్షరం అని నినదించనీ

విచ్చుకత్తులు రువ్వేటి వికృతభావనల్లో అలిసావా
మనసుని పొడిచేటి శూలమయ్యానని వగచావా
అమానుష కలానికి చిక్కానని వణికావా
నీ స్వేచ్ఛనదిమేటి కుయుక్తి నిలబడునా కలకాలం

కవాటాలకి కళ్ళెం వేయగవారెవరు
గవాక్షాలు మూయగల శక్తులేవి
అక్షరజ్యోతికి చమురులేనిదెక్కడ
కవితామతల్లికి పూజలందనిదెన్నడు

**********************

బాల రసాల సాల నవ పల్లవ కోమల కావ్య కన్యకన్
కూళల కిచ్చి యప్పడుపు కూడు భుజించుట కంటె సత్కవుల్
హాలికులైన నేమి గహనాంతర సీమల కందమూలకౌ
ద్దాలికులైన నేమి నిజ దార సుతోదర పోషణార్థమై !!
కాటుక కంటి నీరు చను కట్టు పయింబడ నేల యేడ్చెదో
కైటభ దైత్య మర్దనుని గాదిలి కోడల యో మదంబ యో
హాటక గర్భు రాణి నిను నాకటికిన్ గొని పోయి యెల్ల క
ర్ణాట కిరాట కీచకులకమ్మ త్రిశుద్ధిగ నమ్ము భరతీ !!
పదం పర గతమై రాజుల చేతిలో ఇచ్చి తన కూతురు వంటి కావ్య కన్య ను రాజుల చేతిలో పెట్టి డబ్బు తీస్కోవటం ఆ పడుపు కూడు కంటే వ్యవసాయం చేసుకుంటూ వుండటం మేలని పోతన గారి పద్యం.

ఆయనకు ఒక రాత్రి సరస్వతి కనపడి ఏడ్చిందట ఇలా నన్ను ఎందుకు ఇలా అమ్ముకుంటున్నావు అని.

ఎందుకో మనసులో అది తోచింది.

చిలకడ పూవు, గులాబీ కాయ, బీర పండు లేవన్నవారికి సవాల్!

పూచేనమ్మా పూచేనమ్మా
ఏమి పూసేను?
మా పెరటితోటలో చిలకడ పూసేనూ...
కాదు కాదు కానే కాదు
పాప మోమున నవ్వు పూచేను

కాచేనమ్మ కాచేనమ్మ
ఏమి కాసేను?
మీ ఇంటి ముందరి గులాబీ కాయ కాచేనూ...
కాదు కాదు కానే కాదు
నీలాకాశాన వెన్నెల కాచేను
పండేనమ్మ పండేనమ్మ
ఏమి పండేను?
మా అత్తగారి బీరపాదుకి పండు పండేనూ...
కాదు కాదు కానే కాదు
నేను కన్న కలలు పండేనూ

*****

ఇదేమిటి దుంపకి పూవు, పూవుకి కాయ, కాయకి పండు కలిపి సవాలేమిటీ అంటారా. మరివి చూడండి.


పూచేనమ్మా పూచేనమ్మా
ఏమి పూసేను?
మా పెరటితోటలో చిలకడ పూసేనూ...
కాదు కాదు కానే కాదు
పాప మోమున నవ్వు పూచేను

ఇది నిజంగా చిలకడ దుంప తీగె - పూవు

కాచేనమ్మ కాచేనమ్మ
ఏమి కాసేను?
మీ ఇంటి ముందరి గులాబీ కాయ కాచేనూ...
కాదు కాదు కానే కాదు
నీలాకాశాన వెన్నెల కాచేను

ఈ రకం గులాబీ పూల కన్నా కాయలు టీ తయారీకి ఎక్కువ వాడకం

పండేనమ్మ పండేనమ్మ
ఏమి పండేను?
మా అత్తగారి బీరపాదుకి పండు పండేనూ...
కాదు కాదు కానే కాదు
నేను కన్న కలలు పండేనూ


ఎవరేమన్నా ఇదే నా బీర పండు ;)
కాదన్నవారు తెచ్చి చూపండి!
వెదికి తెచ్చినవారికి వేయి వరహాలు





సుమారుగా రాత్రి పదిన్నర సమయం లో కిటికీ లోంచి ఆకర్షించి మరీ నా కామేరాకీ పట్టుపడిందీ శ్వేత చిలుక!

*****
ఇక, చిత్రానికి కథ - మొన్న పిల్లకాయలతో పాటలు పాడిస్తే, మా బుల్లి మేఘన పాడిన పాట ఇది.

జామ చెట్టుకి జామ కాయలు
ఈత చెట్టుకి ఈత కాయలు
చింత చెట్టుకీ చింత కాయలు
మల్లె చెట్టుకీ..
కాయలుండవు కాయలుండవు
పువ్వులుండునూ.. పువ్వులుండునూ..

ఉగాది: ఏమిటి, ఎందుకు, ఎలా...


పిల్లలకి విషయం గురించి అయినా ముందుగా "ఏమిటి, ఎందుకు, ఎలా" అంశాలు ఆకళింపుకు రానిదే అది బుల్లి బుర్రల్లో నిలవదు కనుక నా బడి పిల్లలకి నా శక్తానుసారం చెప్పాను. వారిలో జిజ్ఞాసకి ఎంత చెప్పినా ఇంకాస్త చెప్పొచ్చును అనిపిస్తుంది. ఈ పోస్ట్ చదివినవారెవరైనా ఇంకేమైనా సమాచారం ఇవ్వగలిగితే మా అందరికీ ఆనందం. ముఖ్యంగా పిల్లలకి అనువైన పాటలో, పద్యాలో వంటివి.

నేను చదివినంతలో యేటి పోస్టుల్లో కుమార స్వామి గారు వ్రాసిన

శ్రీ ఖర నామ సంవత్సర శుభాకాంక్షలు

పిల్లలకి బోధనకి బాగుంది. ముఖ్యంగా వారి చేతివ్రాతలో ఉన్న ప్రతి కనుకా ప్రింట్ తీసుకుని దాచుకున్నా అదొక ఆనందం.

ఇక నా వంతుగా నాదే మునుపటి పాట (చాలా మందికి తెలిసినదే) వారికి నేర్పి నేనూ పాడుకున్నాను.

ఉగాది వచ్చింది, పండుగ వచ్చింది!

ఉగాది వచ్చింది, పండుగ వచ్చింది
ఉగాది పండుగ వచ్చింది, వస్తూ వేడుక తెచ్చింది ||ప||

ఉగాది పచ్చడికి రుచులు ఆరంట,
ప్రతి ఏడాదికీ ఋతువులు ఆరేనంటా.
ఆరు రుచులు, ఋతువులు కాదా ఎంతో విభిన్నం!
ప్రతి వీక్షణం తెలుపునది ప్రత్యక్షసాక్షిగా? ||చ||

మాఇంట ఎప్పటికి మమతలు వెల్లువంట,
ప్రతి ఎదకీ మధురిమలు కోకొల్లలంటా.
మా మమతలు, మధురిమలు కావా ఎంతో అపురూపం!
ప్రతి క్షణం అందించునవి ప్రభవించేజ్యోతిగా ||చ||


ఉగాది రాబోవు కాలాలలో మీకు, మీ కుటుంబ సపరివారానికీ సుఖ సంతోషానంద భరితమై మీ జీవితాలలో ఆహ్లాదాన్ని అందించాలని ఆకాంక్షిస్తూ.